سرگذشت پولی و سیر تحول درام در ارمنستان
تاریخ نشر اسکناس در ارمنستان پیوندی ناگسستنی با فراز و نشیب‌های سیاسی و استقلال این سرزمین کهن دارد. پس از فروپاشی امپراتوری روسیه و در دوران کوتاه نخستین جمهوری ارمنستان (۱۹۱۸–۱۹۲۰)، نخستین روبل‌های ارمنی با طراحی‌های باشکوه هنرمند برجسته آرشاک فتواچیان در لندن به چاپ رسید که امروزه از شاهکارهای گرافیک نُمیسماتیک قفقاز به شمار می‌روند. با استقرار حاکمیت شوروی، روبل ترانس‌قفقاز و سپس روبل سراسری شوروی جایگزین آن شد.
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال مجدد کشور، بانک مرکزی جمهوری ارمنستان (Central Bank of Armenia) در ۲۷ مارس ۱۹۹۳ تأسیس شد و در ۲۲ نوامبر همان سال، واحد پول ملی یعنی «درام» (Dram) جایگزین روبل گردید. واژه درام ریشه در «درهم» و «درخمای باستان» دارد. ارمنستان تاکنون سه نسل کلی از اسکناس‌های درام را معرفی کرده است؛ از سری نخستینِ پس از استقلال، سری یادبود پذیرش مسیحیت (۲۰۰۱)، تا سری سوم و فوق‌پیشرفته موسوم به اسکناس‌های کامپوزیت/هیبرید در سال ۲۰۱۸ که استانداردهای نوین امنیتی جهان را به نمایش گذاشتند.
روایت نمادشناسی و مفاخر فرهنگی بر اوراق بهادار ارمنستان
طراحی بصری اسکناس‌های ارمنستان تجلی عمیق تاریخ فرهنگ، ادبیات، موسیقی و هویت مسیحی این ملت کهن است. از شاخص‌ترین نمادها و شخصیت‌های بازنمایی‌شده در سری‌های درام می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
حضور مشاهیر نامداری همچون مسروب ماشتوتس (ابداع‌کننده الفبای ارمنی)، کومیتاس وارداپت (موسیقی‌دان برجسته و پایه‌گذار موسیقی نوین ارمنی)، هوانس تومانیان (شاعر ملی)، آرام خاچاتوریان (آهنگساز شهیر جهانی)، ایوان آیوازوفسکی (نقاش برجسته منظره‌های دریایی) و ویلیام سارویان (نویسنده نامدار ارمنی-آمریکایی) بر پیشانی اسکناس‌ها، روایتی انسان‌محور و فرهنگی به پول ملی ارمنستان بخشیده است. در پشت اوراق نیز نمادهای کهنی همچون کوه آرارات، صومعه تاتو، صومعه خور ویراپ، رصدخانه بیوراکان و نسخ‌خطی ماتناداران جلوه‌گری می‌کنند.
فناوری‌های چاپ امنیتی و ویژگی‌های ضدجعل درام
اسکناس‌های ارمنستان همواره در معتبرترین چاپخانه‌های اسکناس اروپا نظیر Giesecke+Devrient آلمان و De La Rue انگلستان و Oberthur هلند/فرانسه به تولید رسیده‌های نسل سوم، بهره‌گیری از بستر ترکیبی پلیمری-کاغذی (Hybrid Substrate)، نوارهای اپتیکال پنجره‌ای سینتیک (Galaxy® / RollingStar®)، تصاویر مخفی لایه‌ای، واترمارک چندرنگ همراه با عدد روشن ارزش اسمی، چاپ برجسته فولادی (Intaglio) دقیق با بافت لامسه برای روشندلان، و مرکب‌های مغناطیسی و شب‌تاب فرابنفش چندطیفی، درام ارمنستان را در زمره امن‌ترین و ماندگارترین اسکناس‌های حوزه اوراسیا قرار داده است.
<!– ۶. کادر و جدول شناسنامه پمره امن‌ترین و ماندگارترین اسکناس‌های حوزه اوراسیا قرار داده است. <h2 style="color: #c5a059 !important; font-size: 22px !important; fontپرسش‌های متداول کلکسیونرها (FAQ)
۱. ارزشمندترین و نایاب‌ترین اسکناس‌های ارمنستان در بازار مجموعه‌داری کدامند؟
اسکناس‌های منتشرشده در سال ۱۹۱۹ دوره نخستین جمهوری ارمنستان (طراحی آرشاک فتواچیان چاپ انگلستان)، به همراه اسکناس‌های ارقام بالا و نمونه‌های سوپرشارژ (Specimen) سری نخستین ۱۹۹۳ و اسکناس یادبود ۵۰,۰۰۰ درام سال ۲۰۰۱ (۱۷۰۰ سالگی مسیحیت)، از بالاترین رده‌های نایابی و ارزش در حراج‌های بین‌المللی برخوردارند.
۲. تفاوت فنی اسکناس‌های سری سوم (۲۰۱۸) ارمنستان با سری‌های پیشین چیست؟
سری سوم بر روی بستر کامپوزیت هیبرید (لایه پلیمری پوشیده با پنبه) چاپ شده که مقاومت فیزیکی و طول عمر اوراق را تا سه برابر افزایش داده است. همچنین از فناوری‌های پیشرفته اپتیکی نوری متغیر و تصاویر سینتیک دووجهی اختصاصی بهره می‌برد که جعل فیزیکی یا اسکن دیجیتال آن را غیرممکن می‌سازد.
۳. واحد خرد «لوما» در ارمنستان چه وضعیتی دارد؟
هر درام معادل ۱۰۰ لوما (Luma) است؛ با این وجود به دلیل تورم سال‌های آغازین پس از فروپاشی شوروی، سکه‌ها و اسکناس‌های مبتنی بر لوما خیلی زود از چرخه پولی خارج شدند و امروزه تنها ارزش کلکسیونی و مطالعاتی دارند.
