از روبل شوروی تا پیشگامی در آسیای میانه با تولد و تثبیت سام قرقیزستان
سرگذشت پولی کشور کوهستانی قرقیزستان، یکی از برجسته‌ترین و جسورانه‌ترین الگوهای اصلاحات اقتصادی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در قلب آسیای مرکزی به شمار می‌رود. در ۱۰ مه ۱۹۹۳، قرقیزستان به عنوان نخستین جمهوری در میان کشورهای مشترک‌المنافع منطقه آسیای میانه، از منطقه روبل خارج شد و واحد پول ملی مستقل خود به نام «سام قرقیزستان» (Kyrgyzstani Som با کد ایزو: KGS و نماد: ⊆) را معرفی کرد.
مدیریت این گذار تاریخی و چاپ نسل‌های متوالی اسکناس بر عهده بانک ملی جمهوری قرقیزستان (National Bank of the Kyrgyz Republic) در پایتخت، شهر بیشکک، بوده است. بررسی روند تکاملی سام قرقیزستان از کوپن‌های کاغذی اولیه تا اسکناس‌های پیشرفته سری پنجم، بخش مهمی از مجلد اول اسکناس‌های قاره آسیا را تشکیل داده است.
حماسه ماناس، مفاخر ادب و هنر، میراث راه ابریشم و طبیعت تیان‌شان
طراحی اسکناس‌های سام قرقیزستان پیوندی عمیق با هویت عشایری، ادبیات حماسی و طبیعت کوهستان‌های سر به فلک کشیده تیان‌شان دارد. چهره‌های سرشناس ملی از جمله چنگیز آیتماتوف (نویسنده نامدار قرقیز بر روی اسکناس ۲۰ سام)، یوسف خاص حاجب (ادیب و اندیشمند قرن یازدهم بر روی اسکناس ۱۰۰۰ سام)، توکتوگول ساتیلگانوف (شاعر و نقال شهیر) و کورمانجان داتکا (بانوی فرمانروای آلای) هویت تاریخی و فرهنگی این اسکناس‌ها را شکل داده‌اند.
در پشت اسکناس‌ها، شاهکارهای معماری و اماکن تاریخی نظیر مقبره ماناس، برج تاریخی بورانا، قله‌های پامیر و دریاچه نیلگون ایسیک‌کول همراه با نمادهای سنت کوچ‌نشینی مانند یورت و ساز کوموز به تصویر درآمده‌اند.
همکاری با چاپخانه‌های پیشرو اروپایی، فناوری‌های ضدجعل و استاندارد آسیای میانه
بانک ملی قرقیزستان سفارش تولید اوراق بهادار خود را به معتبرترین شرکت‌های اسکناس‌سازی جهان سپرده است. سری‌های اولیه و میانی عمدتاً توسط شرکت بریتانیایی توماس دلا رو (De La Rue) و شرکت فرانسوی اوبرتور فیدوسیار (Oberthur Fiduciaire) تولید شدند و در سری‌های مدرن‌تر، همکاری‌های گسترده‌ای با شرکت آلمانی گیزکه اند دورینت (Giesecke+Devrient) صورت گرفته است.
مقایسه تطبیقی اسکناس‌های قرقیزستان با همسایگانش در آسیای مرکزی نظیر قزاقستان، ازبکستان و تاجیکستان، نشان‌دهنده پایداری قابل‌توجه ارزش سام و بهره‌گیری پیوسته از پیشرفته‌ترین جلوه‌های نوری متغیر (SPARK Live) و نوارهای امنیتی مدرن است.
شناسنامه جامع پولی جمهوری قرقیزستان (Banknote Identity Card)
پرسش‌های متداول کلکسیونرها (FAQ)
۱) اسکناس‌های کاغذی جزء «تیین» (Tyiyn) چاپ ۱۹۹۳ چه ویژگی منحصربه‌فردی دارند؟
در هنگام راه‌اندازی سام در سال ۱۹۹۳، به دلیل نبود امکانات ضرب سریع سکه فلزی، بانک ملی قرقیزستان زیرواحدهای ۱، ۱۰ و ۵۰ تیین را به صورت اسکناس‌های مربعی‌شکل بسیار کوچک با طرح عقاب شاهوار و نشان خورشید چاپ کرد. این اسکناس‌های خرد به دلیل ابعاد غیرمعمول و دوران کوتاه گردش، از اقلام پرطرفدار میان مجموعه‌داران آسیای مرکزی هستند.
۲) بالاترین ارزش اسمی اسکناس‌های قرقیزستان کدام اسکناس است و چه شخصیتی بر آن نقش بسته است؟
اسکناس ۵۰۰۰ سام بالاترین ارزش اسمی در چرخه پولی قرقیزستان است. روی این اسکناس پرتره «سویمنکول چوکموروف» (Suimenkul Chokmorov)، هنرمند و نقاش نامدار قرقیز نقش بسته و در پشت آن سینما آلا-تو در بیشکک و رشته‌کوه باشکوه تیان‌شان به تصویر درآمده است.
۳) نماد رسمی سام قرقیزستان (⊆) از چه زمانی تصویب شد و چه مفهومی دارد؟
در فوریه ۲۰۱۷، بانک ملی جمهوری قرقیزستان به منظور تقویت هویت ملی ارز خود، نماد رسمی سام را تصویب کرد. این نماد از حرف نخست کلمه سام در الفبای سیریلیک (С) به همراه یک خط زیرین تشکیل شده که بیانگر پایداری و ثبات پول ملی است.
