از پیاستره هندوچین و پاتت لائو تا شکوه کیپ نوین؛ روایت پولی سرزمین یک میلیون فیل
تاریخ پولی کشور لائوس (سرزمین باستانی لان‌ژانگ یا دیار یک میلیون فیل) در شبه‌جزیره هندوچین، روایتی جذاب از رهایی از استعمار فرانسه تا تولد جمهوری مدرن است. در دوران استعمار، «پیاستره هندوچین فرانسه» به عنوان پول رایج منطقه استفاده می‌شد. پس از استقلال در سال ۱۹۵۲، پادشاهی لائوس نخستین سری «کیپ پادشاهی» (Royal Kip) را با تصویر پادشاه سیساوانگ ونگ معرفی کرد.
با به قدرت رسیدن جنبش آزادی‌بخش پاتت لائو و اعلام جمهوری دموکراتیک خلق لائوس در سال ۱۹۷۵، نظام پولی دگرگون شد و از سال ۱۹۷۹ واحد پول رسمی «کیپ لائوس» (Lao Kip با کد ایزو: LAK) زیر نظر مستقیم بانک جمهوری دموکراتیک خلق لائوس (Bank of the Lao PDR) به عنوان پول ملی قانونی تثبیت شد. تحلیل تاریخی و مستندات تصویری این اسکناس‌ها در جلد اول اطلس جامع اسکناس‌های قاره آسیا به شکلی ساختاریافته مورد پژوهش قرار گرفته است.
کایسون فوم‌ویهان، پاتات لوآنگ و پیوند آیین بودایی با توسعه نوین
بر روی اسکناس‌های معاصر لائوس، پرتره رهبر انقلابی و نخستین رئیس‌جمهور کشور، کایسون فوم‌ویهان در کنار نماد ملی و مقدس لائوس یعنی معبد پاتات لوآنگ (Pha That Luang) در وینتیان نقش بسته است. این بنای طلایی و کهن که ساخت آن به پادشاه ستاتیرات در سده شانزدهم میلادی بازمی‌گردد، مهم‌ترین اثر ملی و مذهبی کشور است.
در پشت اسکناس‌ها، طیف وسیعی از دستاوردهای صنعتی و میراث‌های باستانی به نمایش درآمده است؛ از معبد باستانی «وات فو» (Vat Phou – ثبت یونسکو) در چامپاساک و پل دوستی بر روی رود مکونگ گرفته تا سدهای عظیم برق‌آبی نظیر سد نام نگوم (Nam Ngum) و مزارع قهوه فلات بولاون که معرف تحول اقتصادی لائوس هستند.
تکنولوژی چاپ امنیتی و اسکناس‌های یادبود هزاره
اسکناس‌های لائوس در طول تاریخ توسط چاپخانه‌های امنیتی معتبر بین‌المللی از جمله چاپخانه دولتی فرانسه (Banque de France)، چاپخانه دولتی روسیه (Goznak) و شرکت چاپ و ضرب امنیتی چین (CBPMC) و همچنین شرکت G&D آلمان به تولید رسیده‌اند. انتشار اسکناس‌های یادبودی همچون ۱۰۰,۰۰۰ کیپ به مناسبت ۴۵۰ سالگی پایتختی وینتیان و سری‌های جدید با درخشندگی ماورای بنفش و نخ‌های امنیتی مغناطیسی، جایگاه ویژه‌ای به کلکسیون این کشور بخشیده است.
شناسنامه جامع پولی لائوس (Banknote Identity Card)
پرسش‌های متداول کلکسیونرها (FAQ)
۱) چرا جزء پولی لائوس (آت – Att) دیگر در قالب سکه یا اسکناس ضرب و چاپ نمی‌شود؟
به دلیل افت ارزش اسمی کیپ لائوس در دهه‌های گذشته و بروز تورم در منطقه هندوچین، واحدهای خرد پولی نظیر آت (معادل یک‌صدم کیپ) و حتی اسکناس‌های کوچک زیر ۱۰۰ کیپ ارزش مبادلاتی خود را در زندگی روزمره از دست داده و امروزه تنها به عنوان اقلام نوستالژیک کلکسیونی در بازار نگهداری می‌شوند.
۲) اسکناس‌های دوران پادشاهی لائوس (قبل از ۱۹۷۵) چه ارزش کلکسیونی دارند؟
اسکناس‌های دوران پادشاهی به ویژه نسخه‌های چاپ بانک فرانسه با نقوش ظریف هنر سنتی لائوسی، تصاویر فیل‌های سه سر اساطیری و چهره پادشاهان، از پرطرفدارترین اسکناس‌های کلاسیک آسیای جنوب شرقی هستند. نمونه‌های بانکی و بدون چرخش (UNC) این دوران به دلیل تیراژ محدود، در حراجی‌های معتبر نایاب و ارزشمند تلقی می‌شوند.
۳) اسکناس‌های یادبود ۱۰۰,۰۰۰ کیپ چه مناسبتی را جشن می‌گیرند؟
اسکناس ۱۰۰,۰۰۰ کیپ یادبود در سال ۲۰۱۰ به مناسبت ۴۵۰ سالگی انتقال پایتخت به وینتیان (توسط پادشاه ستاتیرات) و ۳۵ سالگی استقرار جمهوری خلق لائوس در تیراژ محدود منتشر شد. این اسکناس با داشتن فناوری‌های پیشرفته امنیتی و طراحی باشکوه، یکی از چشمگیرترین آثار اسکناس‌شناسی آسیایی قرن بیست و یکم است.
