پاکسازی فیلتر
هیچ محصولی یافت نشد.

از لیره سوریه و لبنان تحت قیمومت فرانسه تا نماد استواری سدر؛ فراز و فرود پولی عروس خاورمیانه

تاریخ پولی کشور لبنان آینه‌ای تمام‌نما از شکوه تمدن فینیقی، پیوند کهن با مدیترانه و دگرگونی‌های ژئوپلیتیک قرن بیستم است. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و در دوران قیمومت فرانسه، واحد پولی مشترک با سوریه تحت عنوان «لیره سوریه و لبنان» توسط بانک سوریه و لبنان (Banque de Syrie et du Liban) در پاریس چاپ و روانه بازار شد.

پس از استقلال در سال ۱۹۴۳ و جدایی نهایی نظام پولی دو کشور در سال ۱۹۴۸، اسکناس‌های اختصاصی لیره لبنان مستقل انتشار یافت. سرانجام با تأسیس مصرف لبنان (Banque du Liban) در سال ۱۹۶۴، انتشار انحصاری لیره لبنان (LBP) با طراحی‌های اصیل فرانسوی و ارقام عربی-لاتین کلید خورد؛ مجموعه‌ای غنی که در جلد اول اطلس جامع اسکناس‌های قاره آسیا به طور موشکافانه کاتالوگ شده است.

نکته برجسته پژوهشی: دوران طلایی بیروت و دوگانگی فرهنگی اسکناس‌ها
اسکناس‌های لبنانی منتشرشده بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۰، به عنوان یکی از زیباترین نمونه‌های هنر اسکناس‌سازی کلاسیک جهان شناخته می‌شوند. این برگه‌ها ترکیبی هنرمندانه از خوشنویسی شرقی و حکاکی‌های سبک رکوکو اروپایی هستند که بر روی یک رو خط عربی و بر روی دیگر زبان فرانسوی دارند و دوران پیشتازی نظام بانکی آزاد بیروت موسوم به «سوئیس خاورمیانه» را پیش از آغاز جنگ داخلی بازتاب می‌دهند.

بعلبک، صخره‌های روشه و سدر جاویدان؛ نمادشناسی بصری پول ملی

عنصر ثابت و هویت‌بخش در تمامی ادوار پولی لبنان، تصویر باشکوه درخت کهنسال سدر لبنان (Cedrus libani) است که همواره به عنوان واتر‌مارک (تصویر محو) و موتیف اصلی طراحی حضور دارد. در کنار آن، شاهکارهای تمدن روم باستان به‌ویژه ستون‌های عظیم معبد ژوپیتر و معبد باکوس در محوطه باستانی بعلبک، نمایی باشکوه به بالاترین مقادیر اسمی نظیر ۱۰۰ هزار لیره بخشیده‌اند.

افزون بر میراث باستانی، چشم‌اندازهای طبیعی و تاریخی لبنان همچون صخره‌های نمادین کبوتر (صخره‌های روشه) در ساحل بیروت، قلعه صلیبی و بندر فینیقی بیبلوس (جبیل)، کاخ تاریخی بیت‌الدین و بندر کهن صیدا بر روی سری‌های مدرن هندسی نقش بسته‌اند تا پیوستگی کهن با مدرنیته را مجسم سازند.

پیشتازی امنیتی در چاپخانه‌های بین‌المللی و انتشار سری‌های پلیمری یادبود

بانک مرکزی لبنان در طول دهه‌ها همواره سفارش‌های پولی خود را به نامدارترین کمپانی‌های امنیتی جهان از جمله شرکت De La Rue انگلستان، چاپخانه دولتی فرانسه (Banque de France) و شرکت امنیتی Giesecke+Devrient آلمان واگذار کرده است. در قرن بیست و یکم، استفاده از پنجره‌های شفاف هولوگرافیک، نخ‌های امنیتی مغناطیسی چندرنگ و انتشار اسکناس یادبود ۵۰,۰۰۰ لیره پلیمری و هیبریدی به مناسبت استقلال، اوج نوآوری تکنولوژیک در اسکناس‌های لبنانی را نمایان کرد.

شناسنامه جامع پولی لبنان (Banknote Identity Card)

واحد پول رسمی و جزء: لیره لبنان (Lebanese Pound / Livre libanaise به عربی: الليرة اللبنانية با کد ایزو: LBP) | جزء رسمی: ۱۰۰ قرش (Piastre - منسوخ‌شده در گردش)
نهاد صادرکننده: مصرف لبنان (Banque du Liban)؛ نهاد پیشین: بانک سوریه و لبنان (Banque de Syrie et du Liban)
چاپخانه‌های اصلی همکار: دلارو انگلستان (De La Rue)، چاپخانه دولتی فرانسه (Banque de France)، گیزکه اند دیورینت آلمان (Giesecke+Devrient) و اوبرتور فیدوسیار (Oberthur Fiduciaire)
دوران تاریخی پوشش‌داده‌شده: عصر پیاستره عثمانی، دوران قیمومت فرانسه و پول مشترک سوریه-لبنان (۱۹۱۹–۱۹۳۹)، استقلال و تأسیس بانک مرکزی (۱۹۶۴)، و سری‌های مدرن ضدجعل
عناصر برجسته نمادشناسی: درخت سدر لبنان، معابد باستانی ژوپیتر و باکوس در بعلبک، صخره‌های روشه بیروت، قلعه تاریخی بیبلوس (جبیل)، کاخ بیت‌الدین، بندر صیدا و موتیف‌های هندسی
موقعیت در مجموعه اطلس: جلد اول: قاره آسیا (بخش غرب آسیا و خاورمیانه)

پرسش‌های متداول کلکسیونرها (FAQ)

۱) چرا اسکناس‌های قدیمی «بانک سوریه و لبنان» (BSL) در مارکت‌های جهانی بسیار گران‌قیمت هستند؟

اسکناس‌های صادرشده پیش از استقلال لبنان و سال‌های اولیه دهه ۱۹۵۰ توسط بانک فرانسه، به دلیل تیراژ محدود، نابودی بخش عمده‌ای از برگه‌ها در طول بحران‌ها و کیفیت بی‌نظیر حکاکی دستی فرانسوی، از نادرترین اسکناس‌های خاورمیانه به شمار می‌روند و نمونه‌های کیفیت عالی (UNC) آن‌ها رکوردهای قیمتی بالایی در حراجی‌ها ثبت می‌کنند.

۲) نقش نمادین درخت «سدر» در تشخیص اصالت اسکناس‌های لبنان چیست؟

درخت سدر لبنان که بر پرچم ملی نیز نقش بسته، نماد پایداری و جاودانگی است. در حوزه امنیت اسکناس، درخت سدر به عنوان واتر‌مارک چندتنی با ظرافت سوزنی، المان تصویر ناقص هماهنگ (See-through feature) و پچ‌های هولوگرام در اسکناس‌های مدرن ۵۰,۰۰۰ و ۱۰۰,۰۰۰ لیره به کار گرفته شده و کلیدی‌ترین مؤلفه برای احراز اصالت برگه است.

۳) انتشار اسکناس‌های پلیمری و یادبود در لبنان از چه زمانی آغاز شد؟

مصرف لبنان نخستین اسکناس یادبود پلیمری ۵۰,۰۰۰ لیره را در سال ۲۰۱۳ به مناسبت هفتادمین سالگرد استقلال منتشر نمود. این بانک بعدها در سال‌های ۲۰۱۴ (پنجاهمین سالگرد تأسیس بانک مرکزی) و ۲۰۲۰ (صدمین سالگرد اعلام لبنان بزرگ) نیز نسخه‌های یادبود ویژه‌ای را با تکنولوژی پنجره شفاف و بسترهای ترکیبی هیبریدی به چاپ رساند که با استقبال گسترده مجموعه‌داران روبه‌رو شدند.